حدیث
کلمات کلیدی مطالب
نویسنده: سرباز آقا - سه‌شنبه ٢۳ تیر ۱۳٩٤

 

 

خلقت و فطرت انسان

1- که به راستی ما انسان را به نیکوترین ساختار آفریدیم. سپس او را (به سبب کفرش) به پست ترین درکات بازگرداندیم. مگر آنها که ایمان آورده اعمال صالح کردند که برایشان پاداشی بی پایان است.

منبع: سوره ی تین،4-5-6

2- و سوگند به نفس آدمی و آن  که او را سامان داد. پس (تشخیص) فجور و تقوا را به وی الهام کرد. بی شک هرکه خود را تزکیه کرد رستگار شد. و بی گمان آن که خود را بیالود، محروم گشت.

منبع: سوره ی شمس ،7-8-9-10

3- خدا هیچ کس را جز به اندازه ی توانش تکلیف نمی کند. هرچه نیکی کرده به سود او و هرچه بدی کرده وبال اوست.

منبع: سوره ی بقره،286

4- هر کسی در گرو دستاورد خویش است.

منبع: سوره ی مدثر،38

5- حضرت امام علی (علیه السّلام) فرموده اند: اشخاص عاقل به سعی و کوشش خود تکیه می کنند ولی مردان نادان به آمال و آرزوهای خویشتن متکی هستند.

منبع: غررالحکم،ص43

ارزشهای انسانی

6- حضرت امام علی (علیه السّلام) فرموده اند: ارزش هر انسانی به مقدار همت او است،

منبع: نهج البلاغه،فیض،ص1100

7- حضرت امام علی (علیه السّلام) فرموده اند: شرف و فضیلت آدمی به همت های بلند و اراده های نیرومند است نه به استخوان های پوسیده و اجساد متلاشی شده در گذشتگان.

منبع: غررالحکم،ص87

8- حضرت امام علی (علیه السّلام) همواره این درس را به پیروان خود می داد که لازم است هر انسانی در باطن خود نسبت به مردم دارای دو احساس باشد: یکی احتیاج به آنها و دیگری بی نیازی از آنها. احساس احتیاج را با سخنان نرم و روی گشاده ی خود آشکار کند، و بی نیازی خویش را به وسیله ی اجتناب از زبونی و حفظ شرافت شخصی خود ظاهر سازد.

منبع: کافی،ج2،ص149

9- ابی مالک از حضرت امام سجاد (علیه السّلام) درخواست کرد که او را از جمیع طرق و مناهج دین آگاه سازد. حضرت در پاسخ او به عنوان قدر جامع تمام روش های اسلامی از سه مسئله انسانی و اخلاقی نام برد: سخن حق، حکم به عدل، و وفا به عهد.

منبع: مستدرک،ج2،ص309


10- حضرت امام صادق (علیه السّلام) از رسول اکرم (صلّی الله علیه و آله و سلّم) حدیث کرده اند که فرموده اند: کسی که با مال خود به یاری تهیدستان می رود و با تمام مردم براساس انصاف رفتار می کند او مومن واقعی و پیرو حقیقی مکتب اسلام است.

منبع: کافی،ج2،ص147

11- حضرت امام علی (علیه السّلام) فرموده اند: انسان آزاد اگر به بردگی بندگان خود تن در دهد بهتر از آنستکه بنده ی شهوات خویش گردد.

منبع: شرح ابن ابی الحدید،ج20،ص334،کلمه 832

12- حضرت رسول اکرم (صلّی الله علیه و آله و سلّم) فرموده اند: مردم، از آدم تا امروز همانند دندانه های شانه با یکدیگر یکسانند، عرب را بر عجم فضیلتی نیست و سرخ رویان بر سیاهان برتری و تفوقی ندارند، تنها پرهیزکاران پاکدل و درستکار، گروه ممتاز جامعه هستند.

منبع:بحار ،ج6،باب فضائل سلمان، ص764

13- حضرت امام علی (علیه السّلام) فرموده اند: جان خود را از شهوات پلید منزه سازید تا به مدارج عالی انسانی دست یابید.

منبع: غررالحکم،ص472

14- حضرت امام علی (علیه السّلام) فرموده اند: تجربیات در زندگی بشر پایان ندارد و انسان عاقل همواره از راه تجربه، بر ذخائر معنوی خویشتن می افزاید.

منبع: غررالحکم،ص58

15- حضرت امام علی (علیه السّلام) فرموده اند: تجربیات، به مردم دانش تازه می آموزد.

منبع: تحف العقول،ص96

16- حضرت امام علی (علیه السّلام) فرموده اند: ارزش رأی هر انسانی وابسته  به مقدار تجاربی است که در خزانه ی فکر خود اندوخته است.

منبع: غررالحکم،ص424

17- حضرت امام علی (علیه السّلام) فرموده اند: شایسته ی انسان است که در پنهان، خدا ترس باشد، خویشتن را از عیوب و نقائص محافظت نماید، و در ایام پیری بر اعمال خیر و خوب خود بیفزاید.

منبع: شرح ابن ابی الحدید،ج20،کلمه ی 205،ص278

18- حضرت امام صادق (علیه السّلام) فرموده اند: آنکس که در نهان از خدا نمی ترسد، در پیری مراعات اخلاق خود را نمی نماید، و از عیب خویش احساس شرمساری نمی کند، به خیر و خوبی او نمی توان امیدوار بود.

منبع: وسائل، کتاب جهاد، باب وجوب زیادة التحفظ،ص63

19- حضرت امام علی (علیه السّلام) فرموده اند: بدی و بدخواهی که ناشی از هوای نفس و حس درنده خویی بشر است همواره در نهاد همه ی انسانها به طور پنهانی وجود دارد. اگر آدمی با نیروی ایمان و صفات انسانی بر آن غلبه کند تمایل بدی به ضمیر باطن رانده می شود و همچنان پنهان می ماند. و اگر نتوانست بر کشش حیوانی خود پیروز گردد تمایل بدی بروز می کند و از پس پرده ی اختفاء بیرون می آید.

منبع: فهرست غرر،ص173

20- حضرت امام علی (علیه السّلام) فرموده اند: تمایل نفس اماره به رفتار ناپسند است، ولی انسان موظف به حسن رفتار است. نفس آدمی به طبع خود در راه بدی و مخالفت قدم بر می دارد و انسان شایسته کسی است که مجاهده کند و خواهشهای نادرست نفس خویش را مردود و مطرود سازد. زمانیکه آدمی عنان نفس سرکش را از دست بدهد و آن را در ارضاء تمنّیاتش آزاد گذارد او خود شریک تباهی و فساد خویشتن است، و اگر نفس خود را در تمنیات نادرستش یاری و کمک نماید خودش شریک نفس خود در کشتن خویشتن شده است.

منبع:مستدرک2،ص270

21- حضرت امام علی (علیه السّلام) فرموده اند: فکر وتدبّر، آینه ی پاکی است که حقیقت را به آدمی نشان می دهد، عبرت گرفتن از دیگران، ترساننده ایست که به انسان پند و اندرز می گوید و برای ادب و تربیت همین بس است که بپرهیزی از آنچه که میل نداری دیگران مرتکب شوند.

منبع: نهج البلاغه فیض،ص1246

22- حضرت امام علی (علیه السّلام) فرموده اند: ارزش شخصیت هر فردی وابسته به روشی است که اتخاذ می کند، اگر نفس خود را از پستی و دنائت برکنار نگاهداشت به مقام رفیع انسانی نائل می شود و اگر عزت و حیثیت معنوی خویش را ترک گفت به پستی و ذلت می گراید.

منبع: غررالحکم،ص90و80

23- حضرت امام علی (علیه السّلام) فرموده اند: در نظر انسان شریف و کریم النفس، نیکوکاری و حسن عمل دینی است که بر ذمه او است و خویشتن را به ادا آن موظف می داند.

منبع: غررالحکم،ص90و80

24- حضرت امام علی (علیه السّلام) فرموده اند: کسی که در مقابل شیفتگان دنیا اظهار ذلت کند و برای دلباختگان مال و مقام تن به خواری بدهد با این عمل، جامه ی تقوی و پاکی را از بر خود بدر آورده است.

منبع: فهرست غرر، ص126

معیار انسانیت

25- حضرت امام جواد (علیه السّلام) از جدّش حضرت امام علی(علیه السّلام) حدیث کرده اند که فرموده اند: معیار ارزش هر انسانی آن چیزی است که وی را نیکو می کند و به او حسن و جمال اجتماعی می بخشد.

منبع: بحار،ج17،ص101

ارزیابی انسانها

26- حضرت امام علی (علیه السّلام) فرموده اند: آدمی به گفتارش سنجیده می شود و به رفتارش ارزیابی می گردد. چیزی بگو که کفّه سخنت سنگین شود و کاری کن که قیمت رفتارت بالا رود.

منبع: فهرست غرر،ص331

27- حضرت امام علی (علیه السّلام) فرموده اند: باقیمانده ی عمر آدمی آنقدر پر ارج و گرانبها است که به ارزیابی نمی آید چه انسان می تواند با تتمه ی عمر، خوبی های فوت شده را جبران کند و فضائلی را که در وجود خود سرکوب کرده و میرانده است زنده نماید.

منبع: مجموعه ی ورام، ج1،ص36

شناخت بدترین انسانها

28- حضرت امام علی (علیه السّلام) می فرمایند: دشمن ترین آفریده ها نزد خدا دو نفرند: مردی که خدا او را به حال خود گذاشته، و از راه راست دور افتاده است؛ دل او شیفته ی بدعت است و مردم را گمراه کرده ، به فتنه انگیزی می کشاند و راه رستگاری گذشتگان را گم کرده و طرفداران خود و آیندگان را گمراه ساخته است. بار گناه دیگران را بر دوش کشیده و گرفتار زشتی های خود نیز می باشد. و مردی  که مجهولاتی به هم بافته، و در میان انسان های نادانِ امت، جایگاهی پیدا کرده است؛ در تاریکی های فتنه فرو رفته، و از مشاهده ی صلح و صفا کور است. آدم نماها او را عالم نامیدند که نیست،چیزی را بسیار جمع آوری می کند که اندک آن به از بسیار است، تا آن که از آب گندیده سیراب شود، و دانش و اطّلاعات بیهوده فرآهم آورد.

منبع: نهج البلاغه،خطبه 17

اقسام مردم (روانشناسی اجتماعی مسلمین، پس از پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلّم))

29- حضرت امام علی (علیه السّلام) فرموده اند: در این روزگاران مردم چهار گروه اند: 1- گروهی اگر دست به فساد نمی زنند، برای این است که، روحشان ناتوان، و شمشیرشان کُند، و امکانات مالی، در اختیار ندارند. 2- گروه دیگر، آنان که شمشیر کشیده؛ و شرّ و فسادشان را آشکار کرده اند، لشکرهای پیاده و سوار خود را گرد آورده، و خود آماده کشتار دیگرانند. دین را برای به دست آوردن مال دنیا تباه کردند که یا رئیس و فرمانده گروهی شوند، یا به منبری فرا رفته، خطبه بخوانند. چه بد تجارتی، که دنیا را بهای جان خود بدانی، و با آنچه که در نزد خداست معاوضه نمایی. 3- گروهی دیگر، با اعمال آخرت، دنیا را می طلبند، و با اعمال دنیا در پی کسب مقام های معنوی آخرت نیستند، خود را کوچک و متواضع جلوه میدهند. گام ها را ریاکارانه و کوتاه بر می دارند، دامن خود را جمع کرده، خود را همانند مومنان واقعی می آرایند، و پوشش الهی را وسیله نفاق و دورویی و دنیا طلبی خود قرار می دهند. 4- و برخی دیگر، با پستی و ذلّت  و فقدان امکانات، از به دست آوردن قدرت محروم مانده اند، که خود را به زیور قناعت آراسته، ولباس زاهدان را پوشیده اند. اینان هرگز، در هیچ زمانی از شب و روز، از زاهدان راستین نبوده اند.

منبع: نهج البلاغه،خطبه 32

30- حضرت امام علی (علیه السّلام) می فرمودند: جسم آدمی شش حالت دارد: سلامت و مرض، مرگ و حیات، خواب و بیداری. جان آدمی نیز دارای این شش حالت است : حیات جان، علم است و مرگش جهل، مرض جان شک وتردید است و سلامتش یقین، خواب جان غفلت و بی خبری است و بیداریش حفظ و مراقبت است. سعادت و خوشبختی نصیب کسی است که جانش به علم زنده و با یقین سالم و با مراقبت بیدار باشد. اسلام تفکر و به کار انداختن عقل و مطالعه ی کتاب خلقت را بهترین و بزرگترین عبادت شناخته است و در این باره آیات و اخبار بسیاری رسیده است .

منبع : بحار 14ص398

31- حضرت رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلّم) فرمودند: دل های مردم با این تمایل فطری آفریده شده است که نیکی کنندگان به خود را دوست داشته باشند و بدکنندگان به خویش را دشمن دارند.

منبع : تحف العقول ،ص37

اگر تضاد گرسنگی و حیات نمی بود بشر برای بدست آوردن غذا این اندازه تلاش و کوشش نمی کرد و کشاورزی تا این پایه پیشرفت علمی نمی نمود. اگر تضاد سلامت و بیماری نمی بود بشر اینقدر در شناخت خواص مواد طبیعی و گیاهی تحقیق نمی کرد و تا این درجه در علم شیمی و ساخت ترکیبات شیمیایی پیروزی بدست نمی آورد. اگر تضاد تاریکی و فعالیت های زندگی نمی بود بشر به راز حیرت زای نیروی برق پی نمی برد و دنیای تاریک خود را این چنین روشن نمی ساخت. اگر تضاد افکار دانشمندان در مباحث علمی نمی بود و گروهی نظریه های علمی گروه دیگر را مورد نقد و رد قرار نمی داد، هرگز دانش بشر این اندازه گسترش نمی یافت و علم انسان به این پایه ی رفیع نمی رسید. اگر تضاد غرائض حیوانی و کشش های وجدان اخلاقی نمی بود مردان با اراده که بر هوای نفس خود حاکم باشند پرورش نمی یافتند و به مقام شامخ تقوی اخلاق نائل نمی آمدند.

32- حضرت امام علی (علیه السّلام) فرموده اند: کسیکه بر اضداد غلبه کند و آن ها را با هم سازگار نماید به مراد خویش نائل می گردد.

منبع : فهرست غرر، ص205

33- حضرت امام صادق (علیه السّلام) فرموده اند: هیچ انسانی خودبین و متجاوز نمی شود و به تکبّر و جبّاریت آلوده نمی گردد، مگر به سبب ذلت و حقارتی که در ضمیر خود احساس می کند.

منبع : کافی ، جلد2 ، ص 312

34- حضرت امام صادق (علیه السّلام) فرموده اند: هیچ انسانی دچار بیماری تکبر یا ستمگری و خشونت نمی شود مگر به علت پستی و حقارتی که در نفس خویشتن احساس می کند.

منبع : کافی جلد 2 ص 312

35- حضرت امام علی (علیه السّلام) فرموده اند: امور ناچیز و پست را نادیده انگارید و بدین وسیله قدر و منزلت خود را در جامعه، بزرگ و پرارزش کنید.

منبع : تحف العقول ص366

36- حضرت امام علی (علیه السّلام) فرموده اند: خداوند دوست دارد که تمام مردم عالم نسبت به کلیه ی افراد بشر، به پاکی و نیکی فکر کنند و خیرخواه یکدیگر باشند.

منبع : غررالحکم 271-212-37

آرزوی سعادت دیگران

37- حضرت امام صادق (علیه السّلام) درباره ی رشد مداوم شخصیت و کمالات روزافزون انسان فرموده اند: کسیکه دو روزش در بهره ی زندگی و رشد انسانی یکسان باشد در معامله نقد عمر مغبون است و کسی که امروزش بهتر از دیروز باشد شایسته است که مورد غبطه ی دیگران واقع شود و توفیق او را تمنا کنند و کسیکه امروزش بدتر از دیروز باشد محروم از رحمت حق است و کسی که نفس خود را پیوسته در کمال تازه ای نبیند و در معنویات خویش احساس فزونی ننماید در معرض کمبود و نقص قرار گرفته است و کسی که در راه نقص قدم بر می دارد مرگ از زندگی برای او بهتر است.

منبع: معانی الاخبار،ص342

38- حضرت امام علی (علیه السّلام) فرموده اند: شایسته است انسان عاقل، خویشتن را از مستی ثروت، از مستی قدرت، از مستی علم و دانش، از مستی تمجید و تملق، از مستی جوانی مصون نگاه دارد. زیرا هر یک از این مستی ها بادهای مسموم و پلیدی دارد که عقل را زائل می کند و آدمی را خفیف و بی شخصیت می نماید.

منبع: غررالحکم، ص 862

فرشتگان و آدم

39- از حضرت امام صادق (علیه السّلام) سوال شد آیا غیر خدا برای سجده شایستگی دارد؟  حضرت پاسخ نفی داد و فرمودند: ((نه)). گفته شد پس چگونه خداوند فرشتگان را به سجده ی آدم امر فرمودند، حضرت جواب دادند کسی که غیرخدا را به امر خدا سجده می کند در واقع خدا را سجده کرده است پس در مورد سجده ی ملائکه باید گفت فرشتگان با سجده ی آدم خدا را سجده کرده اند زیرا به امر الهی سجده ی آدم نموده اند.

منبع: سفینه ی 1((سجد)) ص 598

شگفتی آفرینش آدم(علیه السّلام)و ویژگی های انسان کامل

40- حضرت امام علی (علیه السّلام) می فرمایند: سپس خداوند بزرگ، خاکی از قسمت های گوناگون زمین، از قسمت های سخت و نرم، شور و شیرین، گِرد آورد، آب بر آن افزود تا گلی خالص و آماده شد، و با افزودن رطوبت، چسبناک گردید، که از آن، اندامی شایسته، و عضوهایی جدا و به یکدیگر پیوسته آفرید(1). آن را خشکانید تا محکم شد. خشکاندن را ادامه داد تا سخت شد تا زمانی معین و سرانجامی مشخص، اندام انسان کامل گردید. آنگاه از روحی که آفرید در آن دمید تا به صورت انسانی زنده درآمد، داری نیروی اندیشه، که وی را به تلاش اندازد و داری افکاری که در دیگر موجودات، تصرف نماید.(2) به انسان اعضاء و جوارحی بخشید، که در خدمت او باشند، و ابزاری عطا فرمود، که آنها را در زندگی به کار گیرد. قدرت تشخیص به او داد تا حق و باطل را بشناسد(3)، و حواس چشایی، و بویایی و وسیله ی تشخیص رنگ ها، و اجناس مختلف در اختیار او قرار داد. انسان را مخلوطی از رنگ های گوناگون، و چیزهای همانند و سازگار، و نیروهای متضاد، و مزاج های گوناگون، گرمی، سردی، تری، و خشکی، قرار دارد. سپس از فرشتگان خواست تا آن چه در عُهده دارند انجام دهند، و عَهدی را که پذیرفته اند وفا کنند، اینگونه که بر آدم سجده کنند، و او را بزرگ بشمارند، و فرمود: (( بر آدم سجده کنید پس فرشتگان همه سجده کردند جز شیطان)) غرور و خود بزرگ بینی او را گرفت و شقاوت و بدی بر او غلبه کرد، و به آفرینش خود از آتش افتخار نمود، و آفرینش انسان از خاک را پست شمرد. خداوند برای سزاوار بودن شیطان به خشم الهی، و برای کامل شدن آزمایش، و تحقق وعده ها، به او مهلت داد و فرمود: (( تا روز رتاخیز مهلت داده شدی))

(1): اشاره به علم: آنتروپولوژی Anthropology (انسان شناسی)

(2): ماجرای آفرینش انسان به گونه ای مستقل و هدفدار مطرح شده که تکامل و پیدایش تدریجی و قانونمند را قبول دارد اما تبدل انواع و نظریه های ((داروینیسم)) و (( لامارکیسم)) و بازسازی شده ی آن را قبول ندارد، نظریه هایی که امروزه نیز از دورس دنشگاه های مهم دنیا حذف گردیده است و انقلابی که در علم ژنتیک و کروموزوم شناسی پدید آمده بیشتر به عمق کلام امام آشنا شده اند.

(3) : اثبات امکان شناخت و ردّ تفکر نهیلیسم و پوچگرائی که شناخت را ممکن نمی دانند.

منبع : نهج البلاغه، خطبه 1

آدم(علیه السّلام) و داستان بهشت

41- حضرت امام علی (علیه السّلام) می فرمایند: سپس خداوند آدم را در خانه ای مسکن داد که زندگی در آن گوارا بود. جایگاه او را امن و امان بخشید و او را از شیطان و دشمنی او ترساند. پس شیطان او را فریب داد، بدان علت که از زندگی آدم در بهشت و هم نشینی او با نیکان حسادت ورزید. پس آدم (علیه السّلام)  یقین را به تردید، و عزمِ استوار را به گفته های ناپایدار شیطان فروخت و شادی خود را به ترس تبدیل کرد، که فریب خوردن برای او پشیمانی آورد آنگاه خدای سبحان دَرِ توبه را بر روی آدم گشود و کلمه ی رحمت، بر زبان او جاری ساخت و به او وعده ی بازگشت به بهشت را داد. آنگاه آدم را به زمین، خانه ی آزمایش ها و مشکلات، فرود آورد، تا ازدواج کند، و فرزندانی پدید آورد، و خدای سبحان از فرزندان او پیامبرانی برگزید.

منبع : نهج البلاغه، خطبه 1

42- که به راستی ما انسان را به نیکوترین ساختار آفریدیم.(4) سپس او را ( به سبب کفرش) به پست ترین درکات بازگردانیم.(5) مگر آنها که ایمان آورده اعمال صالح کردند که برایشان پاداشی بی پایان است.(6)

منبع: سوره ی تین-4-5-6

43- حضرت امام علی (علیه السّلام) فرموده اند: دشمن ترین دشمنان آدمی غضب و شهوت او است. آنکس که بتواند این دو غریزه ی سرکش را مهار کند و آنها را به فرمان خود درآورد، مقام عظیمی دارد و می تواند به اوج انسانیت برسد.

منبع : غررالحکم ،ص 203

 

www.ez12.persianblog.ir

با تشکر از انتخاب شما

کدهای اضافی کاربر :


Google

در اين وبلاگ
در كل اينترنت